site language:

Dzień Zwycięstwa z polskiej perspektywy


Maj to czas wielu świąt. W Polsce na początku tego miesiąca jest tak zwana majówka, na którą składają się trzy święta – 1 maja  Święto Pracy; 2 maja Święto Flagi oraz Dzień Polonii i Polaków za granicą; a także najważniejsze z nich i najbardziej radosne – Święto Konstytucji 3 maja. Z pewnością mieszkańcom byłego ZSRR może wydać się dziwne, że w tym zestawieniu brakuje Dnia Zwycięstwa. W dzisiejszym artykule postaram się wam wytłumaczyć, dlaczego go nie obchodzimy.

Relacje Polski z ZSRR w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu to temat trudny, wzbudzający duże emocje. Nie inaczej jest z 9 maja. Dla mieszkańców byłego ZSRR ten dzień jest świętością i niezwykle radosnym świętem. Miliony żołnierzy Armii Czerwonej poległo przecież w walce z niemieckim najeźdźcą, a ZSRR miał zdecydowanie największy wkład w koalicję antyhitlerowską. Oddziały Armii Czerwonej wyzwoliły spod niemieckiej okupacji wiele krajów, w tym Polskę. W głowie pojawia się myśl, że to powinno być święto wszystkich narodów, które spotkał hitlerowski koszmar. Dlaczego więc w Polsce nie świętuje się tego dnia?

Żeby odpowiedzieć na pytanie, musimy na początek zajrzeć w historię trochę głębiej. W 1918 roku kończy się I wojna światowa. Rosja, Cesarstwo Niemieckie oraz Austro-Węgry, a więc państwa, które od 123 lat zajmowały polskie terytorium – przegrały wojnę. Na ich gruzach, dzięki determinacji tysięcy Polaków odradza się państwo polskie, w pełni niepodległe państwo niezależne od obcych mocarstw. Już po krótkim czasie musi ono jednak ponownie walczyć o swoją niepodległość. W 1920 roku u bram Warszawy stanęła Armia Czerwona. Włodzimierz Lenin po zwycięstwie rewolucji w Rosji chciał rozszerzyć jej rozmiary na całą Europę. W decydującej bitwie, 15 sierpnia 1920 roku pod Warszawą, Wojsko Polskie zwycięża Armię Czerwoną i odpycha bolszewików daleko na wschód. Niepodległość jest uratowana, a rocznice tej zwycięskiej bitwy świętujemy do dziś.

Odrodzone państwo polskie nie cieszy się jednak długo niepodległością. 1 września 1939 roku Polska została zaatakowana przez hitlerowskie Niemcy, a 17 września przez ZSRR. Właśnie sowiecka agresja, będąca konsekwencją podpisanego 23 sierpnia paktu określanego jako Ribbentrop – Mołotow (od nazwisk ministrów spraw zagranicznych  III Rzeszy i ZSRR), i samo porozumienie jest jednym z punktów zapalnych w polsko-rosyjskich stosunkach do dzisiaj. Następstwem tej umowy była między innymi zbrodnia katyńska dokonana przez NKWD na ponad 20 tysiącach Polaków, w tym ponad 10 tysiącach oficerów Wojska Polskiego i Policji Państwowej. Ta liczba może wydawać się niewielka dla obywateli byłego ZSRR mających świadomość jak ogromne były stalinowskie represje i jak wielu zginęło w nich obywateli Związku Radzieckiego. Z polskiej perspektywy ta zbrodnia jest jednak ogromna.

Zostawmy jednak Katyń, a wróćmy na polskie terytorium. W czasie II wojny światowej, w  okupowanej Polsce działało bardzo silne państwo podziemne, które przez całą okupację walczyło przeciwko Niemcom. Walczyły liczne oddziały partyzanckie, a tysiące Polaków było zaangażowanych w działalność niepodległościową. Pierwsze pokolenie odrodzonej Polski uchodzi za bardzo patriotyczne. Pomimo przegranej wojny nie chciało się pogodzić ze stratą niepodległości. Najbardziej znaczącym przejawem tej determinacji było Powstanie warszawskie, w którym zginęło ponad 200 tysięcy Polaków, a polska stolica została zrównana z ziemią. Czy ta ofiara była potrzebna – to już temat na oddzielną dyskusję, nie ulega jednak wątpliwości, że powstanie było przykładem ogromnej wytrwałości i woli walki polskiego społeczeństwa, które nie chciało zaakceptować obcego panowania. Mowa tutaj nie tylko o hitlerowskim panowaniu, ale również sowieckim. Tymczasem czerwona flaga powiewająca nad Berlinem oznaczała dla Polski nie tylko klęskę Niemiec, ale również to, że będzie musiała ona zaakceptować rolę państwa satelickiego ZSRR.

Polacy patrzą więc na 9 maja przede wszystkim z perspektywy politycznej. Dla Polski nie było to zwycięstwo, bo wojska niemieckie na polskim terytorium zostały zastąpione sowieckimi. Armia Czerwona nad Wisłą pozostała aż do 1993 roku. Okres powojenny również nie był wolny od represji, a wielu polskich bohaterów z czasów II wojny światowej zostało zamordowanych przez komunistów. Świętowanie 9 maja w Polsce byłoby więc czymś w rodzaju radości z własnej porażki i zbezczeszczeniem pamięci polskich ofiar Katynia czy przedstawicieli niepodległościowego podziemia zarówno w czasach II wojny światowej jak i po niej. Jak powiedział kiedyś jeden z twórców II Rzeczpospolitej Józef Piłsudski –  Naród, który nie szanuje swej przeszłości nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości”.

Oczywiście fakt innego postrzegania historii nie sprawia, że usprawiedliwione jest usuwanie pomników poświęconych żołnierzom Armii Czerwonej.  Zdaniem wielu Polaków jest to niepotrzebne, bo uderza w pamięć poległych żołnierzy, którzy nie podejmowali przecież politycznych decyzji. Takie stanowisko wyrazili chociażby mieszkańcy gminy Iłowa, położonej w południowo-zachodniej Polsce, którzy w 2018 roku w następujący sposób zareagowali na pomysł usunięcia pomnika żołnierzy Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego walczącego u jej boku: „Burzenie pomników to burzenie historii, fałszowanie jej w imię politycznych korzyści. Od prawie 30 lat, w wolnej niepodległej Polsce, mieszkańcy gminy Iłowa czczą pamięć żołnierzy poległych na tych terenach w walce z wojskami niemieckimi w czasie II wojny światowej. Kwiaty i wieńce składane przez mieszkańców w rocznicę odzyskania niepodległości są darem serca, wyrazem szacunku i wdzięczności dla ofiar i nie mają nic wspólnego z propagowaniem ustroju komunistycznego”.

Historia ma więc różne oblicza i jest inaczej postrzegana z różnych perspektyw. Często jest też niestety, tak jak w przypadku II wojny światowej, bardzo trudna. Tym bardziej jednak powinno nas to zachęcić do jej poznawania, bo jak to kiedyś mądrze powiedział rzymski myśliciel Cyceron – „Historia jest nauczycielką życia”. Na koniec jeszcze – jeśli kogoś zainteresowała tematyka trudnych relacji Polski z jej wschodnimi sąsiadami, to zachęcam do lektury książki Jak nas piszą cyrylicą, autorstwa Macieja Pieczyńskiego. Ta lektura pozwala spojrzeć na relację Polski z Białorusią, Rosją i Ukrainą z różnych perspektyw.  

                                                                                                                                                                                                            Mateusz Demianiuk                                               


flaga

флаг, знамя

przejaw

проявление, признак

Polonia

польская диаспора (эмиграция);

Поляки, живущие за пределами Польши

determinacja

решимость

mieszkaniec

житель; обитатель

zrównać z ziemią

сровнять с землей

brakować

не хватать, недоставать

ofiara

жертва

wzbudzać

возбуждать

nie ulega wątpliwości

не подлежит сомнению, бесспорно

żołnierz

солдат

zaakceptować

одобрить, принять

w walce

в борьбе

panowanie

господство

najeźdźca

захватчик

klęska

поражение

obcy

иностранный, иноземный

pozostać

остаться

mocarstwo

держава

bohater

герой

ponownie

вновь, опять

zamordowany

убитый

niepodległość

независимость

porażka

поражение

brama

ворота

zbezcześcić

опорочить; осквернить

stanęła Armia Czerwona

остановилась

Красная Армия

 

postrzegać

воспринимать

odpychać

вытеснять

usprawiedliwić

оправдать

rocznica

годовщина

usuwanie

уничтожение

 

porozumienie

соглашение, договоренность

zdanie

мнение

zapalny

горячий

burzenie

разрушение

następstwo

последствие, результат

szacunek

уважение

zbrodnia

преступление, злодеяние

wdzięczność

благодарность, признательность

dokonać

совершить, сделать

propagować 

пропагандировать, распространять

państwo podziemne

подпольная организация

ustrój komunistyczny

коммунистический строй

zaangażować

втянуть, вовлечь, принимать активное участие

oblicze

лицо, облик

działalność

деятельность

zachęcić do

побудить, призывать

uchodzić za

считаться

relacje

отношения

pogodzić się

смириться

lektura

чтение

 

 

 

Przejdz na wyzsza subskrybcje aby korzystac z pelnego tlumaczenia.

Przejdz na wyzsza subskrybcje subskrybcje aby korzystac z tabelki z tlumaczeniem.

Przejdz na platna subskrybcje aby skorzystac z fiszek do materialu.


Excercises

Przejdz na wyzsza subskrybcje subskrybcje aby rozwiazywac cwiczenia do artykulu.

Register to comment!